1) برای دینداری اصناف متعددی ذکر شده است. مومنان هریک در یکی از این دسته ها می گنجند و با نگاه خود به پدیده دین می نگرند و از آن انتظار دارند.

مومنان را می شود هم از دریچه ورود به دین دسته بندی کرد و هم از خروجی مورد انتظارشان از دین. هر یک از ما که مدعی دینداری هستیم از دینمان انتظاراتی داریم و آن را کارکرد دین می دانیم.

می شود همچون روشنفکر دینی بزرگ نسل ما، مومنان را بی آنکه ارزشگذاری صورت گیرد، از دریچه ورودشان به دین در سه دسته معیشت اندیش، معرفت اندیش و تجربت اندیش نگریست. آنها که دین را حاضر و آماده از دست دیگران می گیرند و چندان مهم نیست برایشان که سبب هر گزاره دینی چیست، آنها که در دین غور می کنند و در پی دریافت احکام دینی به دنبال یافتن چرایی و چگونگی آن بر می آیند و آنان که می کوشند عارفانه پا جای پای پیامبر گذاشته و تجربیات او را تکرار کنند...

محسن جعفری مقدم

هر قدر از مدرن شدن جامعه ایرانی و سکولاریزاسیون در آن سخن بگوئیم باز هم انکار جایگاه سنت و دین در این جامعه غیر قابل قبول به نظر می رسد. تماس ها و روابط میان آدم ها رقم زننده بخش عظیمی از شناخت آنان از جامعه است. مادامی که دایره این روابط از حد آدم هایی که همگن و یک شکل هستند فراتر نمی رود، شناخت و فهم ما از فضای اجتماعی محکوم به نقصی بزرگ است.

در سال های اخیر بارها به تجربه ثابت شده است که دین در جامعه ما هنوز دارای پایگاهی محکم است و محمل بسیاری از تصمیمات و وقایع سیاسی اجتماعی خرد و کلان است. هنوز بخش مهمی از نهادها و گروههای مرجع برآمده از دین و متصل به آن هستند. ندیدن این پارامتر مهم، تحلیل های روشنفکران و فعالین را بارها نقش بر آب کرده است. سطحی نگری در این زمینه علاوه بر کج فهمی و ایجاد خلل در فرایند شناخت و تبیین تحولات سیاسی اجتماعی جامعه ایران آسیب های دیگری را نیز در پی داشته است...

حج سال 66 برای مسلمانان و برای ایرانیان بابهتی عظیم پایان یافت. خادمان حرمین شریفین، در این سال حرمت حرم را نادیده گرفتند و گلوله های خود را تقدیم حجاجی کردند که در حرم امن الهی از مشرکان و مستکبران اعلام برائت نموده بودند.

چندصد زائر بیت الله که اغلب ایرانی بودند قربانی سرسپردگی سران دولت سعودی شدند. از آن پس تا سه سال اعزام زائران ایرانی به حج متوقف شد و پس از آن نیز مراسم برائت از مشرکان هرگز با شکوه گذشته برگزار نگردید...

در ایام حج ابراهیمی هستیم. زمانی یگانه برای مسلمانان. دکتر شریعتی ما را با دنیای شگفت انگیز حج آشنا کرد و شاید او خود بیش از هرکس از حج تاثیر گرفته باشد. به پاسداشت این مناسک بزرگ، برگی از دفتر خاطرات منتشر نشده زائری را به امانت گرفتیم:

”...شب دل انگيز و شاعرانه عرفات زيباتر از آنچه مي‌توانست باشد، بود. دقايقي با خود و طلب كرم و لطف و اينكه كوله‌بار خالي باز نگردد و سپس سرتاسر شب تا صبح از ساعت 12 تا 5 با حافظ گذشت، پرسش از عشق و پرستش و راز و ناز و نياز و اينكه :

دوش در حلقه ما قصه‌ي گيسوي تو بود/تا دل شب سخن از سلسله موي تو بود ...

سید محمد باقر ثامنی راد

انسان در آغازین سالهای هزاره ی سوم بیش از هر گاهِ دیگری، در چارچوب ”زمان“ و ”مکان“ اسیر گردیده است. روزمرگی گاهی او را چنان در آغوش می فشارد که پیشینه ی تاریخی ”روزها“ و ”سرزمین ها“ را به فراموشی می سپارد.

اما به همان سان که خدای متعال، در بین روزهایی که بر ما می گذرند، برخی را برگزیده و امتیازی به آن ها اختصاص داده، سرزمین هایی را هم در زیر سایه ی عنایت خود، برتری بخشیده است.

یکی از آنها، جایی است که هرساله مناسک حج ابراهیمی (ع) را به خود می بیند. شهر مکّه، وادی مِنی، سرزمین عرفات و مزدلفه. بیش از دو میلیون نفر از کسانی که خود را پیرو پیامبر رحمت (ص) می دانند، هر ساله گردهم می آیند و در این مکانها به عبادت می پردازند. با استناد به نظر برخی واژه شناسان، کلمه ی“عرفات“ به معنای سرزمینی است که شناخت و شعور آدمی در آن فزونی یافته و به حد کمال می رسد...

ترجمه: شیما غلامرضا کاشی

دیلی تایمز به نقل از رویترز : سازمان ملل متحد روز دوشنبه اظهار کرد که هر روز تعداد بیشتری از افغان‌ها بدون محاکمه دستگیر و زندانی می‌شوند. این عده، بیشتر افراد فقیر و بی چیزند که هیچ رابطه‌ی قدرتمندی ندارند که به آزادیشان کمک کند. اکثر این افراد قدرت پرداخت رشوه برای آزادی از زندان را نیز ندارند.

افغانستان بیش از 30 سال است که شاهد جنگ می‌باشد.دستگاه های قضائی و اجرائی این کشور هنوز  در حد بسیار ابتدایی و اولیه قرار دارند. فساد در تمام رده های نیروی پلیس دیده می شود که اکثرا عموم مردم را با رشوه به فقر بیشتری دچار می کنند. کریستیانا اگوز، رئیس آژانس مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در افغانستان گفت : بازداشت بدون محاکمه معمولا یک واقعه‌ی استثنا محسوب می‌شود نه یک قانون. اما این ماجرا در افغانستان به عکس است. یعنی آن ‌چه بیشتر مشاهده می‌کنید این گونه توقیف‌ هاست.خصوصا اگر فقیر باشید و روابط قدرتمند نداشته باشید...

گرامیداشت سالروز 16 آذرماه بهانه ای شد تا انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی همایشی را با موضوع و محوریت 55سال جنبش دانشجویی، با سخنرانی دکتر احسان شریعتی برگزار کند.

ایشان در ابتدا با اشاره به جنبش دانشجویی آذرماه1332 اظهار داشت: نكته‌ي مهمي كه در آن جنبش قابل توجه است، اعتراض دانشجويان به ورود پليس با اجازه‌ شليك  به دانشگاه است.

وي افزود: ما بايد بر جنبش دانشجويي به عنوان منبع انرژي نهاد دانشگاه و همچنين دانشگاه در برابر نهادهاي ديگر يعني دين و دولت تامل كنيم. آنچه كه دانشجويان سال 1332 از آن دفاع كردند دفاع از دانشگاه در برابر تهاجم نیروهای خارجي بود...

مریم رحمانی

سال پیش احمدی نژاد در حالی آمد که از همان ابتدا انتقادات زیادی متوجه او بود. کسی که کمترین باور به پیروزی او می رفت در رقابت با هاشمی رفسنجانی ای پیروز شده بود که تقریبا کسی شکی در برنده شدنش نداشت. احمدی نژاد رئیس جمهور شده بود و حالا می خواست خودش را، حرفهایش را، و برنامه هایش را ثابت کند.

3 سال گذشته و آنچه که بیش از هر چیزی در دولت نهم رخ می نماید برنامه های کلان و پرسر و صدا ست. برنامه هایی که برای اجرایش همه بسیج می شوند. کمیته های اجرا و پیگیری شکل می گیرد و رسانه ها هم مشغول اطلاع رسانی دائم هستند. همه چیز در خدمت بهتر اجرا شدن برنامه هاست. اما یک چیزی کم است. نیست. یا اگر هم هست سر جایش نیست. در حالی که می رویم که به این نتیجه برسیم که احمدی نژاد جسور است و بر سر تصمیماتش می ایستد، طرح ها یکی یکی پس گرفته می شوند. آن هم به بدترین شکل. با توجیهات غیرقابل باور. کم می شوند. زیاد می شوند. و کسی هم از آنها دفاع نمی کند. حتی خود احمدی نژاد. همه چیز موکول می شود به یک زمان دیگر که هیچ کس نمی داند کی است. کافیست نگاهی به پرونده های باز و نیمه کاره و بعضا شروع نشده ی دولت بیندازیم. طرح مسئله ی مهم و استراتژیک ارتباط با امریکا و نامه نگاری های تامل برانگیزی که بی جواب و بدون نتیجه ماندند...

حکم روزنامه نشاط که حاوی خبر سی ماه حبس تعزیری و پنج ممنوعیت از مشاغل مطبوعاتی برای مدیر مسئول و لغو امتیاز انتشار روزنامه بود عصر دیروز بر تلکس خبرگزاری ها مخابره شد... ماشاءالله شمس الواعظین در حالی به پرسش خبرنگار صبح امروز جواب می دهد که صدایش از شدت تاثر می لرزد. او هنوز کمی ناباور است و می گوید بنده می خواهم از طریق روزنامه محترمتان از مراجع قضایی در خواست کنم که نام متم را از دکتر لطیف صفری به ماشاءالله شمس اواعظین تغییر دهند...

سارا غلامیان

* ما از آنان نبود که می گریختیم از آنانی بود که زمین را با گامهایشان آلوده می کردند .

ما را یا دتان هست ؟! ٬ متولدین دهه ی 60 ایم ٬چند سالی مانده بود که بشویم دهه ی 70 ای ؛ اما خب نشدیم و زمان نشان داد چندان فرقی هم نمی کند؛

ما را یا دتان هست ؟! ٬ ما همان ها هستیم که وقتی کودک بودیم آینده سازان جوان مملکت می خواندید مان ٬ حالا ما جوان هستیم و کودکانی گریز پا، بی مسئولیت، خردنگر و بی تفاوت قلمداد مان می کنید ؛ یعنی چه اتفاقی افتاده است، چه اتفاقی برای ما و چه اتفاقی برای شما...

زهرا مینائی

اسم روز دانشجو که می آید یاد جنبش دانشجویی می افتم. یاد اعتراض. انتقاد.

اسم روز دانش آموز که می آید یاد هدیه های رنگارنگ می افتم. یاد جشن و شادی. یاد برنامه های جورواجور مدرسه. دانش آموزها روز دانش آموز منتظر هدیه اند. منتظرند که آدم ها بهشان کادو بدهند و آنها هم ذوق مرگ شوند.

روز دانشجو، دانشجوها فکر می کنند. به اینکه کیستند. به اینکه چه کار دارند می کنند. به اینکه چه باید بکنند. بعد از فکر همیشه انتقاد است. همیشه اعتراض است به وضع موجود. اعتراضی که می تواند جورهای مختلفی باشد. بعد از فکر درباره ی وضعیت موجود، وضعیت مطلوب واضح تر می شود...

گروه جامعه شناسی، همچنان در هاله ای از ابهام

«اگر اجباري كه به زنده ماندن دارم نبود ، خود را در برابر دانشگاه آتش مي‌زدم ، همان‌جايي كه بيست و دو سال پيش ، « آذر » مان ، در آتش بيداد سوخت ، او را در پيش پاي « نيكسون » قرباني كردند!

اين سه يار دبستاني كه هنوز مدرسه را ترك نگفته اند ، هنوز از تحصيلشان فراغت نيافته اند ، نخواستند - همچون ديگران - كوپن ناني بگيرند و از پشت ميز دانشگاه ، به پشت پاچال بازار بروند و سر در آخور خويش فرو برند. از آن سال ، چندين دوره آمدند و كارشان را تمام كردند و رفتند ، اما اين سه تن ماندند تا هر كه را مي آيد ، بياموزند ، هركه را مي‌رود ، سفارش كنند. آنها هرگز نميروند ، هميشه خواهند ماند ، آنها « شهيد » ند. 

اين « سه قطره خون » كه بر چهره ي دانشگاه ما ، همچنان تازه و گرم است. كاشكي مي توانستم اين سه آذر اهورائي را با تن خاكستر شده ام بپوشانم ، تا در اين سموم كه ميوزد ، نفسرَند!

اما نه ، بايد زنده بمانم و اين سه آتش را در سينه نگاه دارم.»

دکتر علی شریعتی 

دير يا زود چشمان شما باز خواهد شد؛ چشمان شما مجبور به باز شدن اند. “آندره ژيد”

16 آذر روز طنين انداز شدن فرياد آزاديخواهي دانشجويان در دفاع از مظلوميت مصدق در ميان انبوه دشمنانش است. از چپ ماركسيست گرفته تا راست مذهبي. اگر امروز گروه هايي با تفكرات مختلف و هويت هاي متناقض فكري، هر سال اين روز را بزرگ مي دارند و آن را به سوي آرمان هاي خود مصادره مي كنند، بايد هشيار بود كه جريان استحاله مفاهيم از بسترهاي تاريخي و اهداف اصيل خود، همواره در صدد به ابتذال كشاندن مفاهيم و مصادره آن به نفع خود است، چه چپ غير مذهبي باشد و چه راست مذهبي. امروز وقتي به آستانه 16آذر مي رسيم، سه دسته با سه تفكر متفاوت به استقبال آن مي آيند و آن را بزرگ مي دارند. دسته اول راستهاي مذهبي هستند كه 16 آذر براي آنها نماد استكبار ستيزي و مخالفت مردم ايران با دخالتهاي آمريكا و انگليس در ايران بوده است. دسته دوم چپهاي غير مذهبي (با گرايشهاي مختلف اعم از چپ كلاسيك تا چپهاي نو) هستند كه 16 آذر براي انها نمادي از ايستادگي در برابر امپرياليزم و مطالبه شعارهاي چپ يعني آزادي و برابري در مفهوم انتر ناسيوناليستي آن است. دسته سوم هم اصلاح طلبان مذهبي هستند كه 16 آذر براي آنها نماد آزاديخواهي، دموكراسي خواهي و ملي گرايي و دفاع از گفتمان محمد مصدق است. كساني كه مي خواهند ”مسلمان بمانند و مصدقي“. استحاله 16 آذر از مفهوم اصيل آن، با توجه به مباينت هاي جدي سه گفتمان فوق ( راست مذهبي، چپ ماركسيست و اصلاح طلب مذهبي) در حال اتفاق افتادن است. اجماع راست مذهبي و چپ ماركسيست بر سر ناديده گرفتن نقش دكتر مصدق و گفتمان او در به وجود آمدن حادثه 16 آذر، عامل اصلي پديد آمدن انحراف در روايت جريان 16 آذر است.  حادثه 16 آذر تنها يك حادثه نبود. روندي بود كه در امتداد وقايع تاريخي از1330 تا 1332 اتفاق مي افتاد و در 16 آذر 1332 به اوج رسيد...

”انتظار مذهب اعتراض“، ”مذهب عليه مذهب“،“تشيع علوي در برابر تشيع صفوي“،“نه گفتن به وضع موجود“،“ ترجيح هميشگي نهضت به نظام“، ”پروتستانتيزم اسلامي“، ”خارج كردن دين از دست متوليان رسمي آن“،“ آزادي، عرفان و برابري“،“مسلمان و مصدقي بودن“ ،“تشيع نه، در برابر تشيع آري“، ” 18 ماه زندان انفرادي و پس از آن شهادت غريبانه شهيد شاهد“ ...، كلماتي است كه وقتي به شريعتي فكر مي كنم و كتابهاي او كه ديرزماني است مي خواندم ومي خوانم، به ذهنم مي آيد. شريعتي برايم در اعتراض به وضع موجود، فرياد آزاديخواهي، دعوت به مذهب حركت به جاي مذهب رخوت و ايستادگي هميشگي در برابر ظلم و بي عدالتي معنا پيدا مي كند...

طنز تاريخ است اما ...

مصطفی احمدی

یکی از آفاتی که دامنگیر گروههای دانشجویی و در راس آنها انجمن های اسلامی دانشجویان شده، تمایل به انجام کارهای سترگ و تغییرات وسیع است. تغییراتی که همه شئون جامعه و ساختار سیاسی کشور در بر گرفته و وضع را به صورت اساسی دیگرگونه سازد.

مخالفتی با آرمانهای بزرگ ندارم اما بر این باورم که این آرمانهای بزرگ نباید موجب اغوای فعالان دانشجویی شود و نباید باعث شود که آنها جایگاه و خاستگاه خود را گم کنند...